Επικοινωνία Χρήσιμες Συνδέσεις  
Είσοδος Μέλους  
 
  ΔΙΑΜΟΝΗ  
  ΦΑΓΗΤΟ / ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ  
  ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΙΣ / ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΑ  
  ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ  
  ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ  
ΑΡΧΙΚΗ   Ιστορία / Πολιτισμός   Σύγχρονη Ιστορία
Η΄. Η ΑΡΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ (1881 – σήμερα)
 

Φαίνεται ότι τα βάσανα των Αρτινών και μετά την απελευθέρωση δεν τέλειωσαν. η πόλη ασφυκτιά, καθώς το θρυλικό γεφύρι της δεν ενώνει πια τις δύο ελεύθερες όχθες του ποταμού, αλλά χωρίζει το Ελληνικό από το Τούρκικο, αφού στη μεσιανή καμάρα του, τη στοιχειωμένη, έβαλαν το σύνορο – σημαδιακή πράγματι σύμπτωση. «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» οι Αρτινοί για να επιβιώσουν «ξενοδουλεύουν» στα χωράφια του τούρκικου ακόμη κάμπου τους.

Σαν παραμεθόρια λοιπόν περιοχή που ήταν η Άρτα τότε, σ’ αυτήν έπεσε το βάρος και όλων των μετέπειτα απελευθερωτικών αγώνων. Έτσι τη βρίσκουμε να μάχεται κατά των Τούρκων στο Γρίμποβο το 1897 (σελ. 144), να έχει ένα εντυπωσιακό παρόν στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο, και το κυριότερο, να διεκδικεί ένα μεγάλο μερτικό απ’ τη δόξα της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων και του βορειοηπειρωτικού αγώνα που ακολούθησε. Οι Αρτινοί με το θρυλικό 3/40 Σύνταγμα Ευζώνων διέπρεψαν κατά καιρούς σε μάχες στη Β. Ήπειρο, στη Μικρασιατική εκστρατεία και το 1940 στο Καλπάκι και στη Θεσπρωτία, όπου αιχμαλώτισαν ολόκληρο τάγμα Μελανοχιτώνων.

Στο έπος της Αλβανίας η Άρτα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή, και η προσφορά των παλικαριών της βρήκε άξιο υμνωδό τον Οδυσσέα Ελύτη στο ποιητικό του αριστούργημα «Άξιον Εστί». Η κατοχή υπήρξε άλλος ένας Γολγοθάς για την Άρτα με τα καμμένα χωριά και τα ρημαγμένα σπίτια, τις ομαδικές εκτελέσεις και τα υπόγεια των ανελέητων βασανισμών. Το Νεοχωράκι γίνεται στάχτη, το Βουργαρέλι βομβαρδίζεται ανηλεώς. Αχνίζει ακόμα το αίμα των 317 αδικοχαμένων αμάχων στη σφαγή του μαρτυρικού Κομμένου τον Αύγουστο του 1943 – μια φρικιαστική θυσία που ακόμα καρτερεί την πρέπουσα αναγνώρισή της απ’ την επίσημη ιστορία. Παρ’ όλα αυτά η Άρτα βρήκε το κουράγιο να στηρίξει τον Αντιστασιακό αγώνα και δικαιούται σημαντικό μέρος απ’ τις δάφνες του, αφού στα χώματά της παίχτηκαν μερικές απ’ τις «πράξεις» του εθνικού εκείνου έργου, με Αρτινό τον ένα από τους κύριους πρωταγωνιστές του, το στρατηγό Ναπολέοντα Ζέρβα ιδρυτή του Ε.Δ.Ε.Σ. και τον άλλον γενναίο της Αντίστασης τον Άρη Βελουχιώτη ν’ αφήνει την τελευταία του πνοή στις εσχατιές του νομού, στην ορεινή Μεσούντα. Κι αφού δοκιμάστηκε σκληρά στη δίνη του Εμφυλίου που ακολούθησε, μπόρεσε γρήγορα να επουλώσει τις πληγές της, και χάρη στην εργατικότητα του φιλοπρόοδου λαού της, έγινε η προκομένη σημερινή Άρτα.

Ο Νομός Άρτας ιδρύθηκε το 1883 και περιελάμβανε 8 δήμους με 54 χωριά μεταξύ των οποίων και οι Καλαρρύτες, τα Πράμαντα και το Ματσούκι που το 1925 έγιναν Γιαννιώτικα για συγκοινωνιακούς λόγους. Μεταπολεμικά είχαμε μόνο το Δήμο Αρταίων και στην επαρχία κοινότητες. Με το σχέδιο “Καποδίστριας” δημιουργήθηκαν 13 Δήμοι και με το σχέδιο “Καλλικράτης” δημιουργήθηκαν 4 διευρυμένοι δήμοι: ο Δήμος Αρταίων, ο Δήμος Νικολάου Σκουφά με έδρα το Πέτα και ιστορική έδρα το Κομμένο, ο Δήμος Γεωργίου Καραϊσκάκη με έδρα την Άνω Καλεντίνη, και ο Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων με έδρα το Βουργαρέλι. Η έκταση του νομού είναι 1741 τ. χλμ. και ο πληθυσμός του περίπου 80.000 κάτοικοι.

Θα αδικούσαμε την Άρτα, αν δε βλέπαμε παράλληλα με την ιστορική και την πολιτιστική της πορεία, που δεν είναι καθόλου υποδεέστερη. Κατά καιρούς η πόλη αυτή – αλλά και η ευρύτερη περιοχή της – ανέδειξε άξιους πνευματικούς ανθρώπους, με πανελλαδική, αλλά και – σε μια περίπτωση – με διεθνή ακτινοβολία. Απ’ τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του Δεσποτάτου, ο σύγχρονος της Αγίας Θεοδώρας λόγιος μοναχός Ιώβ, μέσα από τη βιογραφία της Αγίας ρίχνει φως στην Άρτα του δημιουργικού 13ου αιώνα. Λίγο μετά την κατάληψη της πόλης απ’ τους Τούρκους, το όνομά της ακούγεται τιμητικά σε Ελλάδα και Ευρώπη – παντού όπου έδρασε και δίδαξε, ο πολύς και μεγάλος Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, ο φωτιστής των Ρώσσων(1480 - 1566). Για πάρα πολλά χρόνια η Άρτα, και με άλλες σχολές, αλλά κυρίως με την περίφημη ανώτερη Ελληνική σχολή Μανωλάκη ξέθαψε απ’ τη χόβολη της σκλαβιάς τη σπίθα της εθνικής συνείδησης σε χιλιάδες νεανικές ψυχές. Την ίδρυσε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος το 1662 αλλά τα έξοδα λειτουργίας της τα κάλυπτε ο πλούσιος Καστοριανός γουνέμπορος Μανωλάκης, προμηθευτής του σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη. Η σχολή λειτουργούσε ως το 1821 και σ’ αυτή μαθήτευσαν, εκτός των άλλων, ο διδάσκαλος του γένους Ευγένιος Βούλγαρης και ο αρχηγός της Φιλικής Νικόλαος Σκουφάς. Στην Άρτα και στο Κομπότι αντίστοιχα γεννήθηκαν και έσπειραν τον πνευματικό τους σπόρο οι λόγιοι Βλαχούτσης και Γεροστάθης. Το μοναστήρι της Παναγιάς στα Θεοδώριανα έκανε σχολειό ο λόγιος μοναχός Άνθιμος Αργυρόπουλος. Ο Άγιος των σκλάβων, ο Κοσμάς ο Αιτωλός, περπάτησε το νομό απ’ άκρη σ’ άκρη δύο φορές (1777 και 1779) αφήνοντας την ευλογία του σ’ ανθρώπους και γεννήματα, όχι μόνο με τη διδαχή του αλλά και με θαύματα που τα διηγούνται στο Νεοχώρι, στις Χαλκιάδες και αλλού. Την Άρτα του 19ου αιώνα μας παρουσιάζει με περισσή φροντίδα στο «Δοκίμιό» του ο ιστοριοδίφης μητροπολίτης (1864-1890) Σεραφείμ Ξενόπουλος, ο οποίος πρωτοστάτησε στην ίδρυση σχολείων σ’ όλα τα χωριά του νομού και ίδρυσε την Αλληλοδιδακτική Σχολή Πριοβόλου. Εδώ άφησε την τελευταία του πνοή και σε τούτη τη γη, που τόσο αγάπησε «κοιμάται» ο Συρρακιώτης «τραγουδιστής του βουνού και της στάνης» ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης (1868-1894). Στην κορυφή της πνευματικής πυραμίδας της Άρτας στέκει ο αρτινολάτρης λογοτέχνης Μιχαήλ Περάνθης (1917-1984) κι ακολουθούν: ο λογοτέχνης και αγωνιστής (θέατρο του βουνού - “Λαϊκή Σκηνή”) Γιώργος Κοτζιούλας (1909-1950), ο ιστοριοδίφης Κ. Στεργιόπουλος από τους Μελισσουργούς, οι ιστορικοί ερευνητές Θεοχάρης Τσούτσινος και Γιάννης Τσούτσινος, χάρη στους οποίους γνώρισαν οι Αρτινοί τον εαυτό τους και τη ρίζα τους, πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς με κορυφαίο το αστέρι της λογοτεχνίας μας Γιάννη Καλπούζο απ’ τις Μελάτες, και άλλοι λόγιοι και ερευνητές. Στο χώρο της τέχνης η Άρτα έχει να επιδείξει μια πλειάδα καταξιωμένων καλλιτεχνών όπως: ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Γρηγόρης Βαφιάς, ο κωμικός μας Νίκος Ρίζος, ο ηθοποιός Νίκος Βερλέκης, ο γλύπτης Στέλιος Τριάντης, οι ζωγράφοι Γιάννης Βαγενάς, Τάκης Βαφιάς, Ελένη Βαφιά και μια πλειάδα άλλων καταξιωμένων ζωγράφων καθώς και οι δεξιοτέχνες Κομποταίοι μουσικοί (οργανοπαίχτες και συνθέτες του δημοτικού και λαϊκού μας τραγουδιού) Βασίλης και Τάκης Σούκας. Με την Άρτα συνδέθηκαν στενά, τόσο ο στρατηγός και συγγραφέας Μακρυγιάννης, όσο και δυο μεγάλα ονόματα της Τέχνης: ο διάσημος ζωγράφος της γενιάς του ’30 Γιάννης Μόραλης, που εδώ γεννήθηκε το 1916 και πέρασε τα πρώτα 6 χρόνια του όταν ο πατέρας του υπηρετούσε ως Γυμνασιάρχης, και ο γνωστός σκηνοθέτης, Μελισσουργιώτης εκ μητρός Ντίνος Δημόπουλος, ο οποίος τόσο δέθηκε με την Κόπραινα όταν ο πατέρας του υπηρετούσε εκεί ως τελωνειακός, ώστε της αφιέρωσε τρεις ταινίες του με πιο γνωστή «Τα Δελφινάκια του Αμβρακικού». Απ’ το 1896 και το 1980 αντίστοιχα, τα ηνία της πολιτιστικής Άρτας τα κρατάνε δύο φορείς: Ο Μουσικοφιλολογικός Σύλλογος «Σκουφάς» και ο πολιτιστικός Σύλλογος «Ο Μακρυγιάννης», πραγματικά πνευματικές και καλλιτεχνικές κυψέλες, με πληθώρα δραστηριοτήτων. Ο σύλλογος «Σκουφάς» εκδίδει το βραβευμένο απ’ την Ακαδημία Αθηνών περιοδικό «Σκουφάς» και διαθέτει πλούσια βιβλιοθήκη (Γαρουφάλειος Στέγη) με πολλά σπάνια βιβλία καθώς και μια καταπληκτική αίθουσα εκδηλώσεων στην καρδιά της πόλης. Εκτός απ’ τα θεατρικά τμήματα των δύο παραπάνω συλλόγων που έχουν στο ενεργητικό τους αξιόλογο έργο, απ’ το 1993 λειτουργεί και η Ανεξάρτητη Θεατρική Ομάδα Άρτας (Α.Θ.Ο.Α.) που πρόσφερε και εξακολουθεί να προσφέρει ψυχαγωγία ποιότητας στο αρτινό κοινό.  Επίσης απο την Άρτα κατάγονται και ηχηρά καταξιωμένα ονόματα της πολιτικής – τρεις τέως και νυν αρχηγοί κομμάτων: Γ. Μπανιάς (Μελισσουργοί), Δ. Τσοβόλας (Μελισσουργοί) και Αλ. Τσίπρας (Αθαμάνιο) που δημιουργικά θορυβωδώς διεκδικούσαν και διεκδικούν. Τέλος η δημιουργία του ΤΕΙ Άρτας με πολλά τμήματα μεταξύ των οποίων και το τμήμα Μουσικών Σπουδών, έδωσε ώθηση στην πνευματική και καλλιτεχνική ζωή του τόπου.

  Χρήσιμες Πληροφορίες

Υπαίθριες Δραστηριότητες
Δρομολόγια ΚΤΕΛ
Φαρμακεία
Χρήσιμα Τηλέφωνα
  Αξιοθέατα / Προορισμοί

Αξιοθέατα / Μνημεία
Μουσεία / Αρχαιολογικοί Χώροι
Διαδρομές στο Νομό
Ορεινή Αρτα
Αμβρακικός Κόλπος
Εκδρομές στην Άρτα
  Τοπικά Νέα / Εκδηλώσεις

  Επιμελητήριο Άρτας