Επικοινωνία Χρήσιμες Συνδέσεις  
Είσοδος Μέλους  
 
  ΔΙΑΜΟΝΗ  
  ΦΑΓΗΤΟ / ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ  
  ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΙΣ / ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΑ  
  ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ  
  ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ  
ΑΡΧΙΚΗ   Ιστορία / Πολιτισμός   Βυζαντινοί Χρόνοι
ΣΤ΄ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (476 – 1449 μΧ)
 

Όταν το 1034 μΧ καταστράφηκε η Νικόπολη απ’ τους Βούλγαρους, η ασήμαντη ως τότε Άρτα πατώντας στην αρχαία Αμβρακία αναγεννάται εκ της τέφρας της και, παίρνοντας νέο αίμα απ’ τους Νικοπολίτες πρόσφυγες, ξαναβγαίνει στο προσκήνιο της Ιστορίας, αλλά με Χριστιανικό πλέον πρόσωπο. Στα ερείπια των αρχαίων ιερών ξεφυτρώνουν τώρα εκκλησιές και καμπαναριά. Είμαστε στο ξεκίνημα μιας νέας εποχής, της οποίας τη φυσιογνωμία αντανακλούν οι βυζαντινοί ναοί του Αγίου Δημητρίου στους Πλησιούς, του Αγίου Βασιλείου της Γέφυρας, της Παναγίας στην Κορωνησία, και της Αγίας Παρασκευής του Δράκου στα Αμπέλια Χανοπούλου. Παρακολουθούμε τη γέννηση της Βυζαντινής Άρτας, και αυτά τα μνημεία είναι τα πρώτα «δείγματα γραφής» της. Οι εξελίξεις δε θ’ αργήσουν να έρθουν. Η πόλη ξεδιπλώνει τα φτερά της και στις παραμονές των σταυροφοριών είναι πανέτοιμη να αναλάβει τον υψηλό ρόλο που της έταξε η Ιστορία: Ως πρωτεύουσα και πάλι της Ηπείρου – και όχι μόνο – να γίνει το προπύργιο της Ελλάδας κατά της Λατινοκρατίας και του Σλαβισμού. Ας τη δούμε σ’ αυτό της το ρόλο.

Το Δεσποτάτο της Ηπείρου 1205 – 1449 μΧ

Θα λέγαμε ότι η Ιστορία της βυζαντινής Άρτας αρχίζει κυρίως μετά το 1204μΧ. Ήταν τότε που οι Λατίνοι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη, και ανέλαβαν κάποιες εσχατιές της αυτοκρατορίας τη διατήρηση της σπίθας του Βυζαντίου και τη γρήγορη αναζωπύρωσή της. Έτσι γεννήθηκε το κράτος ή Δεσποτάτο της Ηπείρου, το οποίο κατά καιρούς απλώθηκε πολύ πιο πέρα απ’ τα ηπειρωτικά όρια, ως το Δυρράχιο, τη Ναύπακτο, το Γαλαξίδι  και τα κοντινά Εφτάνησα. Ιδρυτής του, ένας γόνος αυτοκρατορικής οικογένειας, ο Μιχαήλ Α΄ Άγγελος Κομνηνός Δούκας, διοικητής του Θέματος της Πελοποννήσου – ο οποίος έσπευσε και, πριν προλάβουν οι Βενετοί (στους οποίους δόθηκε η Ήπειρος) να πατήσουν πόδι, έγινε κύριος της περιοχής και έκανε έδρα του την Άρτα, (1205 μΧ). Είναι ο πρώτος της δυναστείας των Κομνηνοδουκάδων δεσποτών (ηγεμόνων) της Ηπείρου. Ακολούθησαν λαμπρά ονόματα, όπως ο Θεόδωρος – που στις μέρες του το Δεσποτάτο έλαβε την πιο μεγάλη έκταση – ο Μιχαήλ Β΄ και η ευσεβέστατη σύζυγός του, προστάτις και πολιούχος της Άρτας βασίλισσα Θεοδώρα, που έκτισαν τα πιο πολλά Βυζαντινά μνημεία της περιοχής, καθώς και ο διάδοχός τους Νικηφόρος με τη δραστήρια σύζυγό του Άννα Παλαιολογίνα Καντακουζηνή, οι κτήτορες της Παρηγορήτισσας. Όλοι τούτοι οι άρχοντες που γέμισαν το 13ο αιώνα, σημάδεψαν το διάβα τους αφήνοντας πίσω λαμπρά δείγματα της ευσέβειας και της φιλοκαλίας τους. Δικά τους έργα είναι το πυργωτό κάστρο της πόλης και μια πλειάδα βυζαντινών ναών που δίνουν και το στίγμα της πολιτιστικής της φυσιογνωμίας. Λαμπερές εκφάνσεις αυτής της κληρονομιάς, είναι: ο περίλαμπρος επιβλητικός ναός της Παρηγορήτισσας, μνημείο μοναδικό στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, ο ποικιλόμορφος ναός της πολιούχου Αγίας Θεοδώρας, ο ναός του Αγίου Βασιλείου – ένα διακοσμητικό κομψοτέχνημα – το βασιλικό μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς – κτίσμα του Μιχαήλ Β΄ – η Παναγία της Βλαχέρνας με τους βασιλικούς τάφους της, ο ναός της σταυροπηγιακής μονής της Παναγίας Μπρυώνη στο Νεοχωράκι, το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου της Ροδιάς στις Κιρκιζάτες, η Κόκκινη Εκκλησιά ή Βασιλομονάστηρο, στο Παλαιοχώρι Βουργαρελίου, και το παρεκκλήσι της ερειπωμένης σήμερα μονής της Παντάνασσας, κοντά στη Φιλιππιάδα.

Για 114 χρόνια το Δεσποτάτο ελληνοκρατείται παλεύοντας, άλλοτε με όπλα και άλλοτε με τη διπλωματία, να διατηρήσει αλώβητη την εθνική και θρησκευτική του ταυτότητα. Μ’ αυτά τα δύο, όχι μόνο κράτησε όρθιο το λαό του στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν, αλλά μπόρεσε και «νίκησε» ως και αυτούς τους κατακτητές του: Δεν τον αφομοιώνουν εκείνοι, παρά οι ίδιοι αφομοιώνονται απ’ τους υπηκόους τους. Είναι οι Ιταλοί, οι Σέρβοι και οι Αλβανοί ηγεμόνες που για 100 περίπου χρόνια (1318 – 1414) κυβέρνησαν ως διάδοχοι των Ελλήνων Δεσποτών, ασπάστηκαν την ορθοδοξία, σφετερίστηκαν βυζαντινά ονόματα και σύμβολα, πάντρεψαν και παντρεύτηκαν με υπηκόους τους και πολιτογραφήθηκαν στη νέα τους πατρίδα. Μόνο οι τελευταίοι ξένοι Δεσπότες, οι Ιταλοί Tocco, εξαιτίας προσωπικών διενέξεων και ατομικών επιδιώξεων, κάλεσαν ως διαιτητές τους Τούρκους, επισπεύδοντας το τέλος του Δεσποτάτου. Ένα τέλος που έτσι κι αλλιώς βέβαια θα ’ρχόταν. Το 1449 κλείνει η αυλαία για την πρωτεύουσα του Δεσποτάτου. Γύρω και πάνω από την Άρτα, απλώνει τα πέπλα της η βαριά τουρκική νύχτα.

  Χρήσιμες Πληροφορίες

Υπαίθριες Δραστηριότητες
Δρομολόγια ΚΤΕΛ
Φαρμακεία
Χρήσιμα Τηλέφωνα
  Αξιοθέατα / Προορισμοί

Αξιοθέατα / Μνημεία
Μουσεία / Αρχαιολογικοί Χώροι
Διαδρομές στο Νομό
Ορεινή Αρτα
Αμβρακικός Κόλπος
Εκδρομές στην Άρτα
  Τοπικά Νέα / Εκδηλώσεις

  Επιμελητήριο Άρτας